Wyspa Pag, położona na Adriatyku, jest jednym z najbardziej tajemniczych i dzikich miejsc w Chorwacji. Z jej surowym, skalistym krajobrazem, który przypomina nieco marsjański, oferuje niezwykłe doświadczenia turystyczne, w tym wyjątkową trasę trekkingową Life on Mars z odcinkiem Via Ferraty.
Dzikie Piękno Pagu
Z perspektywy lądu, Pag wydał nam się miejscem niegościnnym i nieciekawym. Długo ociągaliśmy się z wizytą nie mając świadomości atrakcji, które tam czekają. Tymczasem wyspa okazała się bardzo zróżnicowana i interesująca. Oprócz malowniczych plaż i sennych miasteczek znaleźć tu można to co lubimy najbardziej, wspaniałe góry. Na pierwszy rzut oka wydają się przypominać powierzchnię Marsa – bezkresne, puste przestrzenie, spękane skały, wiatry formujące nietypowe kształty kamieni. To właśnie tam, w najdzikszej części wyspy, zlokalizowana jest trasa Life on Mars.
Jest to ciekawa kombinacja trekkingu z krótką, ale wymagającą via ferratą. Prowadzi przez jeden z najbardziej niedostępnych i opustoszałych rejonów Pagu. Cała trasa stawia przed piechurami wiele wyzwań, zarówno psychicznych, jak i fizycznych.
Kilkukilometrowa trasa Life on Mars oferuje spektakularne widoki. Przez całą drogę można podziwiać surowy krajobraz, który zachwyca swoją dzikością i mistycyzmem. Z góry rozciąga się widok na skaliste wybrzeże, pobliskie wyspy i góry Welebit po przeciwnej stronie kanału Welebickiego. Morze w słoneczny dzień lśni na niebiesko-zielono.
Jest to niezapomniane przeżycie, które sprawia, że poczujemy się jak bohaterowie filmu o eksploracji kosmosu.Trasa „Life on Mars” przenosi nas w realia obcej planety, w samo serce nieujarzmionej, dzikiej natury.

Via Ferrata Life on Mars: Krótkie, ale Intensywne Przeżycie
W zasadzie nie jest to klasyczna wspinaczka, tylko trawes. Stalowa lina zamocowana jest do pionowej ściany niemal w poziomie, 2 metry ponad powierzchnią morza. Większość trasy biegnącej przez skalne załomy i żeberka jest przewieszona. Wyposazona w stalową linę i klamry jako stopnie, jednak czasem podparcie nóg to wąska półeczka albo prawie gładka skala. Do tego porywiste wiatry, ktore nie ulatwiają wędrówki. Cała trasa, poza krótkim fragmentem w zachodniej części, jest bardzo siłowa. Zmusza wspinaczy do skupienia i ciężkiej pracy, sprawiając, że nie jest to miejsce dla początkujących. Wiele osób decyduje się na wspomaganie ekspresem, co pozwala na większą stabilność i bezpieczeństwo, a także daje chwilowe wytchnienie dla rąk, ale nie zmienia faktu, że pokonanie tej trasy wymaga solidnego przygotowania fizycznego i mentalnego.
Via Ferrata Life on Mars ma długość zaledwie 100 metrów, ale jej intensywność sprawia, że staje się jednym z najtrudniejszych doświadczeń tego typu w Chorwacji. Trasa wyceniona jest na stopień trudności D/E, co oznacza, że nie jest to zabawa dla każdego. W rzeczywistości, dla wielu osób pokonanie tej części trasy bez pomocy dodatkowego sprzętu wspinaczkowego, takiego jak ekspres, może być niemożliwe.

Przygotowanie
Via Ferrata powstała w 2020 roku i łączy plażę Slana z przylądkiem Sušach. Jest swoistą wisienką na torcie pętli Life on Mars. Jest dwukierunkowa i od nas zależy czy zrobimy ją na początku wycieczki, poruszając się szlakiem trekingowym przeciwnie do kierunku wskazówek zegara, czy też na końcu idąc zgodnie z tym kierunkiem. Zanim wejdzie się w ferratę trzeba się upewnić czy nikt nie idzie z przeciwka, bo minięcie się na ścianie jest praktycznie niemożliwe.
Pierwszy fragment Via ferraty od zachodu jest łatwy. Trudności zaczynają sie za zagięciem ściany. Od tego momentu nie ma już chwili wytchnienia. Trasa jest bardzo wymagajaca, a odpocząc mozna tylko wisząc na ekspresie ;). Aby ją pokonać, należy mieć odpowiednią kondycję fizyczną, doświadczenie w wspinaczce lub przynajmniej podstawową znajomość technik bezpieczeństwa wspinaczkowego. Warto zabrać ze sobą odpowiedni sprzęt, w tym kask, uprząż, rękawiczki oraz karabinki i ekspresy.
Koniecznie zabierz ze sobą filtr przeciwsłoneczny i nakrycie głowy, w tej części wyspy praktycznie nie ma cienia oraz duży zapas wody (jest wprawdzie źródło słodkiej wody na trasie, ale ze względu na pasące się w okolicy zdziczale owce, picie tej wody może być ryzykowne)

W cieniu mrocznej tajemnicy

Większość osób docierajacych na plażę Slana nie ma świadomości, że przez kilka miesięcy 1941 roku funkcjonował tu obóz koncentracyjny założony przez chorwackich faszystów – Ustašy. Więźniami byli głównie Serbowie, Żydzi oraz komuniści chorwaccy. Warunki były potworne: wielu więźniów umierało z wycieńczenia, głodu, pragnienia, upału, a później również wskutek przemocy i tortur. Liczbę ofiar szacuje się na ponad 8 000.
Na terenie dawnego obozu nie ma właściwego miejsca pamięci ani pomnika upamiętniającego rozmiary tragedii. Współcześnie coraz więcej historyków, aktywistów, badaczy i artystów podejmuje inicjatywy, by obóz Slana nie zniknął z pamięci.. Projekty badawcze, artystyczne i upamiętniające mają znaczenie symbolicze: przypominają, że krajobraz wakacyjnej wyspy kryje w sobie historię cierpienia i zbrodni. Warto o tym pamiętać i choć przez chwilę oddać część osobom, które tu zginęły.
Podsumowanie
Via Ferrata Life on Mars to połączenie trekkingu z wspinaczką, które dostarcza niesamowitych emocji i pozwala na przeżycie niezapomnianej przygody. Choć sama Via ferrata nie jest długa, jej intensywność i trudności sprawiają, że jest to wyzwanie dla osób dobrze przygotowanych fizycznie. Surowy krajobraz Pagu, przypominający marsjańską powierzchnię, nadaje temu doświadczeniu jeszcze większego uroku i tajemniczości. To miejsce, które z pewnością warto odwiedzić, jeśli szukasz ekstremalnych wrażeń i unikalnych przeżyć na łonie natury. Wrażenia pozostaną na długo w pamięci zarówno ze względu na trudności, jak i niezapomniane widoki.
